Buna twakabeire na Petronillah Ogoti. Gusii.com Proverbs, Culture And Customs Editor. Ebwagi [June] 19, 2012.
Aya amwabo aya:
Abagusii Culture And Customs XLVI: Ekemira Ki' Ogotindeka Oyosirire (Abagusii Burial Ceremonies)
Abagusii Customs XIII: Enyangi Ye Ebitinge (Abagusii Customary Marriage)
Abagusii Customs XIV: Mosamba Mwaye (Newborn Customary Ceremony)
Ogokobani nkwarengeo ase Ekegusii
Omongina magokoro Moraa ominto nantagete gontebia engana. Baba nigo atagete gonsemia igoro y' ogosira kw' omogaka oria obwate abakung'u abange. Ekero omogaka ore n’ abarugi abange akuure, Ekegusii gete ki' eng’encho nkiagakorirwe, buna omong’ina magokoro Moraa agoteba. Bono buna omogaka oyo atweka mo iga, nigo kera omokung'u oye, arenge kominyoka gochia mwaye ogokobani. Inee bono ogokobani ninki? Nabo oraborie.
Eee abakungu abange mbakanywomirwe n' omogaka oyomo ase chingaki echio chi kare. Ebitega mbiakaarekirwe, n' ebinto biaturekwa, naende biagororokigwa, ko omogaka bw' omochie asirire. Below: Nka Gusii

Omong’ina Moraa nigo agoteba buna ogokobani n’ ogoonchora chianga, omong’ina akobeka. Nigo omong'ina nyene nyagosira arenge kobeka chianga chia ime, maonchorerane. Korwa abwo, omanya kobeka chianga chia nyagosira korwa igoro, nachirochio maonchorane!
Naende omong'ina nyene nigo arenge kweyaka riibu, ko omogaka oye asirire
Tari igo rioka. Kera omong’ina nigo arenge koeyaka riibu, buna omware. Komenta nayio, kera omong'ina tarenge gwesibia. Yaya. Aase engaki eye yonsi y' ebirero ekero omogaka oyo akuure, omong'ina oyo tarenge gokwanigwa n' okoboko, goikera ebirero biaerire.
Nigo baba Moraa akomenta buna mong'ina oyo tarenge koererigwa endagera koboko. Nigo endagera yarenge goterekwa nse, omong'ina oyo omanya koyeimokia korwa nse. Emorogoba y' omogaka oyo gosira, kera omokung'u nigo arenge kobera mwaye.
Nigo omogaka nyagosira arenge kobekwa mw' mosera ibu omonene ritang'ani
Korwa abwo, omobere bw’ omogaka oyo orentwa na gosoigwa mw’ mosera ibu [ omokung'u ] omonene ritangani. Korende onye mosera ibu tari moyo, omokung'u o kabere ori ore moyo nao omobere orenge koirwa.
Kera mosera ibu nigo arenge kobera mwaye, orara goikera rituko riria ri' ogotindekwa. Emaambia yaye ase rituko erio ri' ogotindekwa, omobere nigo orenge gosokigwa. Korwa abwo, embera yaremwa. Magega y' embera koremwa, omomura omonene bw’ enyomba enene nere orenge goaka egekamago ki' oboina.
Onye omomura omonene bw' enyomba enene taiiyo, omochokoro bw’ omomura omonene bwe enyomba enene nere orenge goaka egekamago ekio ki' oboina. Ekero engaki y’ ogotindekwa yaikire, abang’ina b' omogaka oyo bonsi nigo bare koruta amaraba gochia ase embera.
Mosera ibu omonene nere orenge gochaka koyaruta amaroba aya, abande babwatia korwa magega. Omobere gotubereirwe, kera oyomo omanya kogenda mwaye. Emoroba oyio ko omogaka atindekirwe, kera omong’ina nigo arenge konyenya eming'ichi y’ ogokendi enyomba.
Abakiare ba nyagosira mbange koria emingichi eye. Yaya.
Eming'inchi eye nigo yare koriegwa n' onde bwensi ase eamate, otatiga abakiare ba nyagosira. Emaambia yaye bogokiamoka, abang’ina b' omogaka oyo bonsi nigo barenge kogingerana etuki, aase oboina igoro. Ase boigo, abangina aba nigo barenge kobutorwa ebitinge, bamanya kobibeka ase embera igoro.
Ko babekire ebitinge ebi aase embera igoro, kera omongina nigo arenge koirana mwaye. Korwa abwo, egoree yanyenywa, erinde ebitega biarekwe. Ekero ebitega biakorire koarekwa, ebinto bi' omogaka nyagosira nigo biarenge goturekwa. Bono ogoturekwa ninki? Naende nabo oraborie. Ritangani, ritimo rio omogaka nyagosira nigo riarenge goturekwa, riarigereria gochia nse. Korwa abwo, ekerogo kiaye nyamagoro atato, nakerokio nigo kiarenge goturekwa.
Ko ogotureka kwaerire, amarwa nigo arenge kwengerwa egetera ime, akora amatuko atano n' abere. Omongina magokoro Moraa nigo akomenta buna korwa abwo, ebinto nigo biare kogororokigwa. Bono okogorokigwa ninki? Naende nabo oratware riborio riinde. Ritimo n’ ekerogo kia nyagosira, nigo biarenge gotenenegiwa buya.
Aya gakorirwe, abang’ina aba bamanya kobeka chianga buya bono, na gwesibia omobere erinde abaamate bonsi mbaka aaria ase abasubati basogete bacha bakora omoyega omonene. Omong'ina magokoro Moraa ominto nao akorera abwo na goteba buna monywe mache maya goikera chingaki chiinde. Mbuya mono and thank you for listening.
Welcome to Gusii.com @ Facebook Group
Recent Comments